外国人の年末調整ガイド【2026年版】会社員の所得税はこれで完了
📋 目次
日本で働く外国人の会社員も、日本人の同僚と同様に年末調整の対象になります。年末調整とは、毎月の給与から天引きされた所得税(源泉徴収)を、1年間の実際の所得と控除に基づいて正しい税額に精算する手続きです。多くの場合、源泉徴収額が多かった分が還付されますが、扶養が変わった等の事情によっては追徴になることもあります。この記事では、年末調整の基本から外国人特有の注意点(国外扶養・帰国時の対応)まで、わかりやすく解説します。
① 年末調整とは(源泉徴収との関係・確定申告との違い)
源泉徴収と年末調整の関係
会社員は毎月の給与が支払われる際に、国税庁が定める「源泉徴収税額表」に基づいて概算の所得税が天引きされます(源泉徴収)。しかし、源泉徴収はあくまで月単位の概算計算であり、1年を通じた正確な所得税額とは一致しないことがほとんどです。
そこで、年末に勤務先がその年の正確な所得・控除・税額を計算し直し、源泉徴収された税額と実際の税額の差を精算するのが年末調整です。源泉徴収額が実際の税額より多ければ差額が「還付」され、少なければ「追徴」となります。
確定申告との違い
| 項目 | 年末調整 | 確定申告 |
|---|---|---|
| 手続きする人 | 勤務先(会社)が代行 | 本人が税務署に申告 |
| 対象者 | 給与所得者(会社員など) | 全ての納税義務者 |
| 申告期間 | 毎年11〜12月(書類提出)、12月の給与で精算 | 翌年2月16日〜3月15日 |
| 医療費控除 | 不可 | 可能 |
| 住宅ローン控除(初年度) | 不可 | 可能 |
| ふるさと納税(ワンストップ以外) | 不可 | 可能 |
| 暗号資産・副業所得 | 不可 | 可能 |
年末調整で精算しきれない控除(医療費控除など)や、給与以外の所得がある場合は、別途、確定申告が必要になります(→確定申告・住民税ガイド)。
② 対象になる人・ならない人
年末調整の対象になる人
年末調整の対象は、原則として「給与所得者」で、かつ勤務先に「給与所得者の扶養控除等(異動)申告書」を提出している人です。在留資格の種類にかかわらず、日本の会社から給与を受け取っている外国人も対象になります。
年末調整が行われない(確定申告が必要な)ケース
以下に該当する場合は、年末調整では精算されず、自分で確定申告を行う必要があります(所得税法に基づく主な要件)。
- その年の給与の収入金額の合計が2,000万円を超える人
- 2か所以上から給与を受けている人(主たる給与以外の給与は年末調整されない)
- 給与所得・退職所得以外の所得の合計が年間20万円を超える人(副業・フリーランス・暗号資産の利益など)
- 年の途中で退職し、同年内に新たな就職をしていない人(退職後に年末調整を受けられないため)
- 医療費控除やふるさと納税など、年末調整では受けられない控除を申請したい人
③ 年末調整のスケジュール
④ 提出する3つの申告書
年末調整で提出する主な書類は以下の3種類です(状況により追加書類が必要な場合があります)。
| 書類名 | 主な記入内容 | 提出先 |
|---|---|---|
| ①給与所得者の扶養控除等(異動)申告書 | 配偶者・扶養親族(国外居住含む)の情報、障害者控除など | 勤務先(毎年提出) |
| ②給与所得者の保険料控除申告書 | 生命保険料控除・地震保険料控除・小規模企業共済等掛金控除(iDeCo等)の金額 | 勤務先 |
| ③給与所得者の基礎控除申告書 兼 配偶者控除等申告書 兼 所得金額調整控除申告書 | 本人の合計所得金額の見積額、配偶者の所得情報、基礎控除の適用申請 | 勤務先 |
外国語での記入について
申告書はすべて日本語で記入する必要があります。氏名はローマ字(パスポート記載)で記入することが一般的ですが、勤務先によっては日本語(カタカナ)表記を求める場合もあります。わからない場合は、勤務先の人事担当者に確認することをおすすめします。
⑤ 外国人が年末調整で使える主な控除
基礎控除
納税者本人全員が受けられる基礎的な控除です。合計所得金額に応じて控除額が変わります(最大額と段階的な逓減については国税庁の当該年分の情報でご確認ください)。「基礎控除申告書」を提出することで適用されます。
配偶者控除・配偶者特別控除
生計を一にする配偶者(日本居住・国外居住いずれも要件を満たせば対象)の所得が一定以下の場合に受けられる控除です。本人の所得金額によって控除額が変わります。「基礎控除申告書 兼 配偶者控除等申告書」で申請します。
扶養控除(国内居住の親族)
扶養している親族(16歳以上)の所得が一定以下の場合に受けられます。年齢や障害の有無により控除額が変わります。
国外居住の扶養親族(重要)
国外に住む家族(親など)を扶養控除の対象にすることは可能ですが、2023年(令和5年)以降、要件が厳格化されました。
| 国外居住親族の年齢 | 控除の対象となる要件 |
|---|---|
| 16歳以上30歳未満 | 所得金額が48万円以下(通常の扶養控除要件を満たす) |
| 30歳以上70歳未満 | 以下のいずれかに該当する場合のみ対象: ①留学(国外教育機関に通っている) ②障害者 ③年間38万円以上の送金を受けている |
| 70歳以上 | 所得金額が48万円以下(老人扶養親族として対象) |
国外居住親族を扶養に入れる場合、「親族関係書類」と「送金関係書類」の提出が必要です(国税庁の定める書類一覧を確認してください)。外国語の書類には日本語訳の添付が必要です。詳しくは国外扶養親族の扶養控除ガイドをご参照ください。
社会保険料控除
国民年金・国民健康保険などの社会保険料を自分で支払った分(会社天引き以外の部分)を控除できます。会社で天引きされている部分は、勤務先が把握しているため申告書への記入は不要です。自分で納付している部分(例:家族分の国民健康保険料を自分が支払っている場合など)がある場合は、支払額を「扶養控除等申告書」に記入します。
生命保険料控除・地震保険料控除
日本国内の保険会社が発行した生命保険・個人年金保険・介護医療保険の保険料(一定額まで)、および地震保険料が控除の対象になります。保険会社から送付される「控除証明書」を「保険料控除申告書」に添付して提出します。
小規模企業共済等掛金控除(iDeCoの掛金)
iDeCo(個人型確定拠出年金)に加入している場合、その掛金の全額が所得控除の対象となります(「保険料控除申告書」で申告)。節税効果が大きい制度ですので、未加入の場合は検討の価値があります(→iDeCoガイド)。
⑥ 年末調整ではできず確定申告が必要なもの
以下の控除・申告は年末調整では手続きできないため、別途、確定申告が必要です。
- 医療費控除:年間の医療費が一定金額を超えた場合に受けられる控除。確定申告で申告します(→医療費控除ガイド)。
- 住宅ローン控除(初年度のみ):住宅ローン減税は初年度のみ確定申告が必要。2年目以降は年末調整で適用可(→外国人の住宅ローンガイド)。
- ふるさと納税(ワンストップ特例の対象外の場合):5自治体超への寄附や、確定申告が必要な方はワンストップ特例を使えないため、確定申告で寄附金控除を申告します(→外国人のふるさと納税ガイド)。
- 暗号資産・副業など給与以外の所得(年20万円超):給与以外の所得合計が年20万円を超える場合は確定申告が必要です(→暗号資産の税金ガイド)。
- 寄附金控除(政党・認定NPO等):ふるさと納税以外の寄附金控除も確定申告で申告します。
- 雑損控除:災害・盗難・横領による損失の控除。確定申告で申告します。
⑦ 年末調整と住民税の関係
年末調整(または確定申告)の内容は、翌年度の住民税(都道府県民税+市区町村民税)の計算に使われます。具体的には、勤務先が税務署へ提出する「給与支払報告書」が市区町村にも送付され、各人の住民税額が決定されます。
住民税は、前年の所得を基に計算され、翌年6月から1年間で支払います(給与天引きの場合は翌年6月分給与から控除開始)。年末調整できちんと控除を申告すれば、住民税の計算基礎となる所得金額も正しく算定されます。
⑧ 帰国・退職する場合の注意
年の途中で帰国・出国する場合
年の途中で日本を出国して非居住者となる場合、出国時点での所得について手続きが必要になることがあります。
| 状況 | 手続き |
|---|---|
| 出国前に退職し、その年の再就職なし | 原則として確定申告が必要(翌年2〜3月)。ただし出国時に「給与所得者の扶養控除等申告書」を提出した勤務先が年末調整を行える場合もある(勤務先に確認) |
| 出国後も同じ勤務先に在籍(海外駐在等) | 非居住者となる日以後の給与は国内源泉所得として20.42%の源泉徴収(年末調整の対象外)。出国前分については通常の年末調整が行われます |
| 出国後に確定申告が必要な所得あり | 「納税管理人」を選任して申告手続きを委任する、または出国前に申告することが必要な場合があります |
退職する場合(年末前に退職)
年末調整は通常12月給与を基に行われます。年の途中で退職し、その年内に再就職しない場合は年末調整が行われないため、自分で確定申告をすることが必要です(翌年2月16日〜3月15日)。
退職後に確定申告をすれば、源泉徴収された税額が実際の税額より多い場合は還付を受けられることがあります(条件次第)。
帰国時の脱退一時金について
日本の年金(厚生年金・国民年金)に加入して帰国する外国人は、一定要件のもとで「脱退一時金」を請求できる場合があります。脱退一時金の税務手続きについては脱退一時金ガイドをご参照ください。
⑨ よくある質問(FAQ)
出典・参考資料
- 国税庁「年末調整のしかた(令和6年版)↗」
- 国税庁「No.1180 扶養控除 ↗」
- 国税庁「No.1195 配偶者特別控除 ↗」
- 国税庁「No.1160 障害者控除 ↗」
- 国税庁「No.1191 配偶者控除 ↗」
- 国税庁「No.1182 国外居住親族に係る扶養控除等の適用要件 ↗」
- 国税庁「No.1411 住宅借入金等特別控除の対象となる住宅ローン等 ↗」
- 所得税法第121条(給与所得者の確定申告不要要件)
在日本工作的外国上班族,与日本同事一样,也是年末调整的对象。年末调整是指,根据全年实际收入和扣除额,对每月工资中已预扣的所得税(预扣税/源泉征收)进行正确税额精算的手续。多数情况下,预扣税额多于实际税额的部分会被退还,但也有因扶养情况变化等原因需补缴税款的情形。本文从年末调整的基础知识到外国人特有注意事项(国外扶养、回国时的处理)进行详细解说。
① 年末调整是什么?(与源泉征收的关系·与确定申告的区别)
源泉征收与年末调整的关系
公司员工每月领取工资时,会按国税厅规定的"源泉征收税额表"预先扣除概算所得税(即源泉征收)。但源泉征收只是月单位的概算计算,与全年实际应缴所得税额往往不一致。
因此,年末时由所在单位重新计算当年的正确所得、扣除额和税额,并对已预扣税额与实际税额的差额进行精算,这就是年末调整。预扣税额多于实际税额时,差额将被"退还";少于实际税额时,则需"补缴"。
与确定申告的区别
| 项目 | 年末调整 | 确定申告 |
|---|---|---|
| 办理方 | 由所在单位(公司)代办 | 本人向税务署申告 |
| 对象人群 | 工资所得者(公司员工等) | 全体纳税义务人 |
| 申告期间 | 每年11〜12月(提交材料),12月工资中精算 | 次年2月16日〜3月15日 |
| 医疗费扣除 | 不可 | 可以 |
| 住宅贷款扣除(初年度) | 不可 | 可以 |
| 故乡纳税(非一键特例的情形) | 不可 | 可以 |
| 加密资产·副业所得 | 不可 | 可以 |
年末调整无法处理的扣除(如医疗费扣除等)或有工资以外所得时,需另行进行确定申告(→确定申告·居民税指南)。
② 适用对象与非适用对象
年末调整的适用对象
年末调整的对象原则上是"工资所得者",且已向所在单位提交"给与所得者扶养控除等(异动)申告书"的人。无论在留资格种类,从日本公司领取工资的外国人也属于适用对象。
无法通过年末调整精算(需自行确定申告)的情形
以下情形不能通过年末调整精算,需自行确定申告(依据所得税法的主要要件)。
- 当年工资收入合计超过2,000万日元的人
- 从两处以上领取工资的人(主要工资以外的部分不在年末调整范围内)
- 工资所得、退职所得以外的所得合计全年超过20万日元的人(副业·自由职业·加密资产收益等)
- 年中离职且当年未再就职的人(离职后无法接受年末调整)
- 希望申报医疗费扣除或故乡纳税等年末调整无法受理的扣除的人
③ 年末调整的日程安排
④ 需提交的3种申告书
年末调整中需提交的主要材料有以下3种(视情况可能需要追加材料)。
| 材料名称 | 主要填写内容 | 提交对象 |
|---|---|---|
| ①给与所得者扶养控除等(异动)申告书 | 配偶者·扶养亲属(含国外居住者)信息、残障人士控除等 | 所在单位(每年提交) |
| ②给与所得者保险料控除申告书 | 生命保险料控除·地震保险料控除·小规模企业共济等掛金控除(iDeCo等)金额 | 所在单位 |
| ③给与所得者基础控除申告书兼配偶者控除等申告书兼所得金额调整控除申告书 | 本人合计所得金额估算额、配偶者所得信息、基础控除适用申请 | 所在单位 |
关于外文填写
申告书均需用日语填写。姓名通常以罗马字(护照记载)填写,但部分单位可能要求用日语(片假名)表记。如有不明之处,建议向所在单位的人事负责人确认。
⑤ 外国人可在年末调整中使用的主要扣除
基础控除
全体纳税人均可享受的基本扣除。控除额随合计所得金额变化(最大金额及逐步递减规则,请查阅国税厅当年度相关信息)。提交"基础控除申告书"即可适用。
配偶者控除·配偶者特别控除
共同生计的配偶者(日本居住或国外居住,只要满足条件均可)所得在一定金额以下时可享受的控除。控除额随本人所得金额变化。通过"基础控除申告书兼配偶者控除等申告书"申请。
扶养控除(国内居住亲属)
被扶养亲属(16岁以上)所得在一定金额以下时可享受。控除额因年龄和是否为残障人士而异。
国外居住扶养亲属(重要)
将国外居住的家人(父母等)纳入扶养控除范围是可以的,但2023年(令和5年)起,适用条件趋于严格。
| 国外居住亲属年龄 | 可作为控除对象的条件 |
|---|---|
| 16岁以上30岁未满 | 所得金额在48万日元以下(满足通常扶养控除条件) |
| 30岁以上70岁未满 | 仅限以下情形之一: ①留学(就读于国外教育机构) ②残障人士 ③每年收到38万日元以上的汇款 |
| 70岁以上 | 所得金额在48万日元以下(作为老人扶养亲属适用) |
将国外居住亲属纳入扶养范围时,需提交"亲属关系材料"和"汇款关系材料"(请确认国税厅规定的材料清单)。外文材料需附日语译文。详情请参阅国外扶养亲属扶养控除指南。
社会保险料控除
可扣除自己缴纳的国民年金·国民健康保险等社会保险费(单位代扣部分除外)。单位代扣部分由单位掌握,无需在申告书中填写。如有自行缴纳的部分(例如:自行缴纳家人的国民健康保险费等),请将缴纳金额填入"扶养控除等申告书"。
生命保险料控除·地震保险料控除
在日本国内保险公司投保的生命保险·个人年金保险·护理医疗保险的保险费(一定金额以内),以及地震保险费均可作为控除对象。将保险公司寄送的"控除证明书"附在"保险料控除申告书"上一并提交。
小规模企业共济等掛金控除(iDeCo掛金)
已加入iDeCo(个人型确定拠出年金)的,全部掛金均可作为所得控除对象(在"保险料控除申告书"中申告)。该制度节税效果显著,尚未加入者可考虑参加(→iDeCo指南)。
⑥ 年末调整无法处理、需另行确定申告的事项
以下扣除·申告无法通过年末调整办理,需另行确定申告。
- 医疗费扣除:全年医疗费超过一定金额时可享受的控除。通过确定申告办理(→医疗费扣除指南)。
- 住宅贷款控除(仅初年度):住宅贷款减税仅初年度需要确定申告。第2年起可通过年末调整适用(→外国人住宅贷款指南)。
- 故乡纳税(不适用一键特例的情形):向5个以上自治体捐款,或需要确定申告者无法使用一键特例,需通过确定申告申报捐款金额控除(→外国人故乡纳税指南)。
- 加密资产·副业等工资以外的所得(全年超过20万日元):工资以外的所得合计超过20万日元时需确定申告(→加密资产税务指南)。
- 捐款金额控除(政党·认定NPO等):故乡纳税以外的捐款金额控除也通过确定申告办理。
- 杂损控除:因灾害·盗窃·侵占造成的损失的控除。通过确定申告办理。
⑦ 年末调整与居民税的关系
年末调整(或确定申告)的内容,将用于计算次年度的居民税(都道府县民税+市区町村民税)。具体而言,所在单位向税务署提交的"给与支付报告书"也会送达各市区町村,从而确定各人的居民税额。
居民税以上一年所得为基础计算,于次年6月起分一年缴纳(工资代扣方式则从次年6月工资起开始扣除)。年末调整中认真申报各项扣除,居民税计算基础的所得金额也将得到正确核算。
⑧ 回国·离职时的注意事项
年中回国·出境的情形
年中出境、成为非居住者时,可能需要就出境时点的所得办理相关手续。
| 情形 | 手续 |
|---|---|
| 出境前离职且当年未再就职 | 原则上需要确定申告(次年2〜3月)。但若已向所在单位提交"给与所得者扶养控除等申告书",单位在某些情况下也可进行年末调整(请向单位确认) |
| 出境后继续在同一单位任职(海外驻派等) | 成为非居住者之日后的工资,作为国内来源所得适用20.42%源泉征收(不在年末调整范围内)。出境前部分按通常年末调整处理 |
| 出境后有需要确定申告的所得 | 可能需要选任"纳税管理人"委托其办理申告手续,或在出境前完成申告 |
离职情形(年末前离职)
年末调整通常以12月工资为基准进行。年中离职且当年未再就职时,年末调整将不被执行,需自行确定申告(次年2月16日〜3月15日)。
离职后进行确定申告,若已预扣税额多于实际税额,视条件可能会获得退税。
回国时的脱退一时金
加入日本年金(厚生年金·国民年金)后回国的外国人,在一定条件下可申请"脱退一时金"。脱退一时金的税务手续请参阅脱退一时金指南。
⑨ 常见问题(FAQ)
出处·参考资料
- 国税厅「年末调整的方法(令和6年版)↗」
- 国税厅「No.1180 扶养控除 ↗」
- 国税厅「No.1195 配偶者特别控除 ↗」
- 国税厅「No.1160 残障人士控除 ↗」
- 国税厅「No.1191 配偶者控除 ↗」
- 国税厅「No.1182 国外居住亲属的扶养控除等适用条件 ↗」
- 国税厅「No.1411 住宅借入金等特别控除的对象住宅贷款等 ↗」
- 所得税法第121条(工资所得者的确定申告免除条件)
Người nước ngoài làm việc tại Nhật Bản cũng được áp dụng quy trình quyết toán thuế cuối năm (年末調整 – nenmatsu chōsei) giống như đồng nghiệp người Nhật. Đây là thủ tục tính toán lại số thuế thu nhập đã tạm khấu trừ hàng tháng từ lương (nguồn khấu trừ/源泉徴収) dựa trên thu nhập thực tế và các khoản khấu trừ trong cả năm, rồi điều chỉnh cho đúng. Trong nhiều trường hợp, phần thuế tạm khấu trừ dư sẽ được hoàn trả, nhưng cũng có thể phải nộp thêm nếu số người phụ thuộc giảm đi hay lương tăng đáng kể. Bài này giải thích từ kiến thức cơ bản về quyết toán thuế cuối năm đến những điểm cần lưu ý riêng cho người nước ngoài (người phụ thuộc ở nước ngoài, xử lý khi về nước).
① Quyết toán thuế cuối năm là gì? (Quan hệ với khấu trừ nguồn và khác với xác định thuế như thế nào)
Quan hệ giữa khấu trừ nguồn và quyết toán thuế cuối năm
Khi lĩnh lương hàng tháng, nhân viên công ty sẽ bị tạm khấu trừ một khoản thuế thu nhập ước tính theo "Bảng khấu trừ thuế tại nguồn" do NTA quy định (gọi là khấu trừ nguồn/源泉徴収). Tuy nhiên, đây chỉ là tính toán ước tính theo tháng, nên hầu như không khớp với số thuế thu nhập chính xác tính cho cả năm.
Vì vậy, vào cuối năm, đơn vị sử dụng lao động sẽ tính lại số thu nhập, khấu trừ và thuế chính xác cho cả năm, rồi bù trừ chênh lệch giữa số thuế đã khấu trừ và số thuế thực tế. Đó chính là quyết toán thuế cuối năm. Nếu số thuế đã khấu trừ nhiều hơn thuế thực tế thì phần chênh lệch sẽ được "hoàn trả"; nếu ít hơn thì phải "nộp bù".
Khác biệt với xác định thuế (確定申告)
| Hạng mục | Quyết toán thuế cuối năm | Xác định thuế (確定申告) |
|---|---|---|
| Người thực hiện thủ tục | Đơn vị sử dụng lao động (công ty) đại diện thực hiện | Bản thân khai báo tại cục thuế |
| Đối tượng | Người có thu nhập từ lương (nhân viên công ty, v.v.) | Tất cả người có nghĩa vụ nộp thuế |
| Thời gian thực hiện | Mỗi năm tháng 11〜12 (nộp hồ sơ), điều chỉnh qua lương tháng 12 | Từ 16/2 đến 15/3 năm sau |
| Khấu trừ chi phí y tế | Không thể | Được |
| Khấu trừ vay mua nhà (năm đầu) | Không thể | Được |
| Furusato Nozei (ngoài chế độ one-stop) | Không thể | Được |
| Thu nhập từ tài sản mã hóa·thu nhập phụ | Không thể | Được |
Những khoản khấu trừ không thể xử lý qua quyết toán thuế cuối năm (như khấu trừ chi phí y tế) hoặc khi có thu nhập ngoài lương, cần thực hiện thêm xác định thuế (→Hướng dẫn xác định thuế·thuế cư trú).
② Đối tượng áp dụng và không áp dụng
Đối tượng được áp dụng quyết toán thuế cuối năm
Về nguyên tắc, đối tượng áp dụng là "người có thu nhập từ lương" và đã nộp "Tờ khai khấu trừ người phụ thuộc (異動申告書)" cho đơn vị sử dụng lao động. Bất kể loại tư cách lưu trú, người nước ngoài nhận lương từ công ty Nhật Bản cũng thuộc đối tượng.
Các trường hợp không được quyết toán (cần tự xác định thuế)
Nếu rơi vào các trường hợp dưới đây, không thể giải quyết qua quyết toán thuế cuối năm mà phải tự xác định thuế (theo các điều kiện chính của Luật Thuế Thu nhập).
- Tổng thu nhập từ lương trong năm vượt quá 20 triệu yên
- Nhận lương từ hai nơi trở lên (lương từ nơi không phải chính không được quyết toán cuối năm)
- Tổng thu nhập ngoài lương và thù lao thôi việc vượt 200.000 yên/năm (thu nhập phụ, tự do, lãi tài sản mã hóa, v.v.)
- Nghỉ việc giữa năm mà trong năm đó không tìm được việc mới (không thể nhận quyết toán sau khi nghỉ)
- Muốn xin các khoản khấu trừ không thể thực hiện qua quyết toán cuối năm như khấu trừ chi phí y tế, Furusato Nozei
③ Lịch trình quyết toán thuế cuối năm
④ 3 biểu mẫu cần nộp
Các tài liệu chính cần nộp trong quyết toán thuế cuối năm gồm 3 loại sau (tùy trường hợp có thể cần thêm tài liệu).
| Tên tài liệu | Nội dung chính cần điền | Nộp cho |
|---|---|---|
| ① Tờ khai khấu trừ người phụ thuộc (Dị động) của người có thu nhập lương | Thông tin vợ/chồng·thân nhân phụ thuộc (gồm cả người ở nước ngoài), khấu trừ người khuyết tật, v.v. | Đơn vị (nộp hàng năm) |
| ② Tờ khai khấu trừ phí bảo hiểm của người có thu nhập lương | Số tiền khấu trừ phí bảo hiểm nhân thọ, phí bảo hiểm động đất, phí đóng góp doanh nghiệp nhỏ, v.v. (iDeCo, v.v.) | Đơn vị |
| ③ Tờ khai khấu trừ cơ bản kiêm khấu trừ vợ/chồng kiêm điều chỉnh thu nhập của người có thu nhập lương | Ước tính tổng thu nhập của bản thân, thông tin thu nhập vợ/chồng, đăng ký áp dụng khấu trừ cơ bản | Đơn vị |
Về việc điền bằng tiếng nước ngoài
Tất cả các biểu mẫu đều phải điền bằng tiếng Nhật. Họ tên thường viết bằng chữ Latin (theo hộ chiếu), nhưng một số đơn vị có thể yêu cầu ghi bằng tiếng Nhật (katakana). Nếu không rõ, hãy hỏi nhân viên nhân sự của đơn vị.
⑤ Các khoản khấu trừ chính mà người nước ngoài có thể sử dụng trong quyết toán cuối năm
Khấu trừ cơ bản
Đây là khoản khấu trừ cơ bản mà tất cả người nộp thuế đều được hưởng. Mức khấu trừ thay đổi theo tổng thu nhập (về mức tối đa và cách giảm dần, vui lòng xem thông tin của NTA cho năm tương ứng). Chỉ cần nộp "Tờ khai khấu trừ cơ bản" là được áp dụng.
Khấu trừ vợ/chồng·Khấu trừ vợ/chồng đặc biệt
Áp dụng khi vợ/chồng cùng sống chung (cả ở Nhật lẫn ở nước ngoài nếu đáp ứng điều kiện) có thu nhập dưới mức nhất định. Mức khấu trừ thay đổi theo thu nhập của bản thân. Đăng ký qua "Tờ khai khấu trừ cơ bản kiêm khấu trừ vợ/chồng".
Khấu trừ người phụ thuộc (thân nhân cư trú trong nước)
Áp dụng khi thân nhân phụ thuộc (từ 16 tuổi trở lên) có thu nhập dưới mức nhất định. Mức khấu trừ thay đổi theo độ tuổi và tình trạng khuyết tật.
Người phụ thuộc cư trú ở nước ngoài (quan trọng)
Có thể đưa người thân (bố mẹ, v.v.) sống ở nước ngoài vào diện khấu trừ người phụ thuộc, nhưng từ năm 2023 (Reiwa 5), điều kiện đã được thắt chặt hơn.
| Độ tuổi người phụ thuộc ở nước ngoài | Điều kiện được áp dụng khấu trừ |
|---|---|
| Từ 16 tuổi đến dưới 30 tuổi | Thu nhập dưới 480.000 yên (đáp ứng điều kiện khấu trừ người phụ thuộc thông thường) |
| Từ 30 tuổi đến dưới 70 tuổi | Chỉ áp dụng khi thuộc một trong các trường hợp sau: ① Du học sinh (đang học tại cơ sở giáo dục nước ngoài) ② Người khuyết tật ③ Nhận chuyển tiền từ 380.000 yên trở lên/năm |
| Từ 70 tuổi trở lên | Thu nhập dưới 480.000 yên (áp dụng với tư cách người phụ thuộc cao tuổi) |
Khi đưa người phụ thuộc ở nước ngoài vào diện khấu trừ, cần nộp "Tài liệu chứng minh quan hệ thân nhân" và "Tài liệu chứng minh chuyển tiền" (xem danh sách tài liệu do NTA quy định). Tài liệu nước ngoài cần kèm bản dịch tiếng Nhật. Xem chi tiết tại Hướng dẫn khấu trừ người phụ thuộc ở nước ngoài.
Khấu trừ phí bảo hiểm xã hội
Có thể khấu trừ phần phí bảo hiểm xã hội (lương hưu quốc dân, bảo hiểm y tế quốc dân, v.v.) tự mình đóng (ngoài phần công ty khấu trừ trực tiếp). Phần công ty đã khấu trừ thì đơn vị nắm rõ, không cần ghi vào biểu mẫu. Nếu có phần tự đóng (ví dụ: tự đóng phí bảo hiểm y tế quốc dân cho gia đình), hãy ghi số tiền đó vào "Tờ khai khấu trừ người phụ thuộc".
Khấu trừ phí bảo hiểm nhân thọ·Khấu trừ phí bảo hiểm động đất
Phí bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm hưu trí cá nhân, bảo hiểm chăm sóc y tế do công ty bảo hiểm trong nước Nhật phát hành (đến mức nhất định), cũng như phí bảo hiểm động đất đều là đối tượng khấu trừ. Đính kèm "Giấy chứng nhận khấu trừ" do công ty bảo hiểm gửi vào "Tờ khai khấu trừ phí bảo hiểm" và nộp.
Khấu trừ phí đóng góp doanh nghiệp nhỏ (phí đóng iDeCo)
Nếu đã tham gia iDeCo (Lương hưu đóng góp cá nhân/個人型確定拠出年金), toàn bộ phí đóng sẽ là đối tượng khấu trừ thu nhập (khai báo trong "Tờ khai khấu trừ phí bảo hiểm"). Đây là chế độ có hiệu quả tiết kiệm thuế cao, nếu chưa tham gia hãy xem xét (→Hướng dẫn iDeCo).
⑥ Những điều không thể xử lý qua quyết toán cuối năm và cần xác định thuế riêng
Các khoản khấu trừ và khai báo sau không thể thực hiện qua quyết toán thuế cuối năm, cần xác định thuế riêng.
- Khấu trừ chi phí y tế: Khoản khấu trừ khi tổng chi phí y tế trong năm vượt mức nhất định. Khai báo qua xác định thuế (→Hướng dẫn khấu trừ chi phí y tế).
- Khấu trừ vay mua nhà (chỉ năm đầu): Giảm thuế nhà ở chỉ cần xác định thuế ở năm đầu. Từ năm thứ 2 có thể áp dụng qua quyết toán cuối năm (→Hướng dẫn vay mua nhà cho người nước ngoài).
- Furusato Nozei (trường hợp không áp dụng chế độ one-stop): Nếu quyên góp cho hơn 5 địa phương hoặc phải xác định thuế thì không thể dùng one-stop, cần khai báo khấu trừ tiền quyên góp qua xác định thuế (→Hướng dẫn Furusato Nozei cho người nước ngoài).
- Tài sản mã hóa·thu nhập phụ ngoài lương (vượt 200.000 yên/năm): Khi tổng thu nhập ngoài lương vượt 200.000 yên thì cần xác định thuế (→Hướng dẫn thuế tài sản mã hóa).
- Khấu trừ tiền quyên góp (đảng chính trị, NPO được công nhận, v.v.): Khấu trừ tiền quyên góp ngoài Furusato Nozei cũng khai báo qua xác định thuế.
- Khấu trừ tổn thất linh tinh: Khấu trừ tổn thất do thiên tai, trộm cắp, biển thủ. Khai báo qua xác định thuế.
⑦ Quan hệ giữa quyết toán thuế cuối năm và thuế cư trú
Nội dung quyết toán thuế cuối năm (hoặc xác định thuế) sẽ được dùng để tính thuế cư trú (thuế tỉnh/都道府県民税 + thuế thành phố/thị trấn/市区町村民税) của năm tài chính tiếp theo. Cụ thể, "Báo cáo trả lương" mà đơn vị nộp cho cục thuế cũng được gửi đến từng thành phố/thị trấn/xã, từ đó xác định số thuế cư trú của mỗi người.
Thuế cư trú được tính dựa trên thu nhập năm trước và nộp trong vòng một năm từ tháng 6 năm sau (nếu khấu trừ từ lương thì bắt đầu từ lương tháng 6 năm sau). Khai báo đầy đủ các khoản khấu trừ trong quyết toán cuối năm sẽ giúp tính đúng thu nhập làm cơ sở cho thuế cư trú.
⑧ Lưu ý khi về nước·nghỉ việc
Trường hợp về nước·xuất cảnh giữa năm
Khi xuất cảnh giữa năm và trở thành người không cư trú, có thể cần thực hiện thủ tục liên quan đến thu nhập tính đến thời điểm xuất cảnh.
| Tình huống | Thủ tục |
|---|---|
| Nghỉ việc trước khi xuất cảnh và không tìm được việc trong năm đó | Về nguyên tắc cần xác định thuế (tháng 2〜3 năm sau). Tuy nhiên trong một số trường hợp đơn vị (nơi đã nộp "Tờ khai khấu trừ người phụ thuộc") có thể thực hiện quyết toán cuối năm (hỏi đơn vị) |
| Vẫn làm ở cùng đơn vị sau khi xuất cảnh (công tác nước ngoài, v.v.) | Lương từ ngày trở thành người không cư trú trở đi bị khấu trừ 20,42% với tư cách thu nhập nguồn gốc trong nước (không thuộc quyết toán cuối năm). Phần trước khi xuất cảnh được quyết toán bình thường |
| Sau khi xuất cảnh có thu nhập cần xác định thuế | Có thể cần chỉ định "Đại diện quản lý thuế" để ủy thác thủ tục khai báo, hoặc khai báo trước khi xuất cảnh |
Trường hợp nghỉ việc (nghỉ trước cuối năm)
Quyết toán thuế cuối năm thường dựa trên lương tháng 12. Nếu nghỉ việc giữa năm và không tìm được việc mới trong năm đó thì không được quyết toán cuối năm, phải tự xác định thuế (từ 16/2 đến 15/3 năm sau).
Nếu xác định thuế sau khi nghỉ việc, trong trường hợp số thuế đã khấu trừ nhiều hơn thực tế, tùy điều kiện có thể được hoàn thuế.
Lương hưu rút một lần khi về nước
Người nước ngoài đã tham gia lương hưu Nhật Bản (厚生年金·国民年金) khi về nước, trong một số điều kiện nhất định có thể yêu cầu "lương hưu rút một lần" (脱退一時金). Về thủ tục thuế của khoản này, vui lòng xem Hướng dẫn lương hưu rút một lần.
⑨ Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Nguồn tham khảo
- NTA (国税庁)「Cách thực hiện quyết toán thuế cuối năm (Phiên bản Reiwa 6) ↗」
- NTA「No.1180 Khấu trừ người phụ thuộc ↗」
- NTA「No.1195 Khấu trừ vợ/chồng đặc biệt ↗」
- NTA「No.1160 Khấu trừ người khuyết tật ↗」
- NTA「No.1191 Khấu trừ vợ/chồng ↗」
- NTA「No.1182 Điều kiện áp dụng khấu trừ người phụ thuộc cư trú nước ngoài ↗」
- NTA「No.1411 Khoản vay nhà ở thuộc diện khấu trừ đặc biệt vay mua nhà ↗」
- Điều 121 Luật Thuế Thu nhập (Điều kiện không phải xác định thuế của người có thu nhập lương)
Foreign company employees working in Japan are subject to year-end tax adjustment (年末調整 – nenmatsu chōsei) just like their Japanese colleagues. This is the process by which your employer recalculates your correct income tax for the full year — based on your actual annual income and applicable deductions — and settles the difference against the tax provisionally withheld from your monthly salary (源泉徴収 – withholding tax). In most cases you will receive a refund, but additional tax may be collected if, for example, your number of dependants decreased or your salary rose significantly during the year. This guide covers year-end adjustment basics through the special points that apply to foreign residents (overseas dependants, procedures when leaving Japan).
① What is year-end tax adjustment? (Relationship with withholding tax · Difference from final tax return)
Relationship between withholding tax and year-end adjustment
Each month when your salary is paid, your employer withholds an estimated amount of income tax calculated according to the NTA's "Withholding Tax Table" (源泉徴収税額表). However, this monthly calculation is only an approximation and will almost never match the precise income tax owed over the full year.
At year-end, your employer recalculates the precise tax amount based on the year's actual income, deductions, and applicable credits, then settles the difference between the tax already withheld and the actual tax owed. This is year-end tax adjustment. If too much was withheld, the excess is "refunded"; if too little was withheld, the shortfall is "collected".
Difference from final tax return (確定申告)
| Item | Year-end adjustment | Final tax return (確定申告) |
|---|---|---|
| Who files | Your employer files on your behalf | You file at the tax office in person |
| Who must use it | Salaried employees (company employees, etc.) | All taxpayers |
| Filing period | Nov–Dec each year (document submission); settled through December salary | Feb 16 – Mar 15 of the following year |
| Medical expense deduction | Not available | Available |
| Home loan deduction (first year) | Not available | Available |
| Furusato Nozei (outside one-stop scheme) | Not available | Available |
| Crypto / side-income | Not available | Available |
Deductions that cannot be processed through year-end adjustment (such as medical expense deductions) or income outside of salary require a separate final tax return (→Tax Filing & Resident Tax Guide).
② Who is — and is not — covered
Who is covered by year-end adjustment
Year-end adjustment generally applies to salaried employees who have submitted the "Withholding Exemption Certificate for Dependants" (給与所得者の扶養控除等申告書) to their employer. Foreign nationals receiving salary from a Japanese company are also covered, regardless of their residence status category.
Cases where year-end adjustment does not apply (final tax return required)
In the following situations, tax cannot be settled through year-end adjustment and you must file a final tax return yourself (key requirements under the Income Tax Act).
- Total salary income for the year exceeds ¥20,000,000
- Receiving salary from two or more employers (salary from the non-primary employer is not covered by year-end adjustment)
- Total income other than salary and retirement income exceeds ¥200,000 per year (side jobs, freelance work, crypto gains, etc.)
- Resigned mid-year and did not start a new job in the same year (year-end adjustment cannot be performed after resignation)
- Wishing to claim deductions not available through year-end adjustment, such as medical expense deductions or Furusato Nozei
③ Year-end adjustment timeline
④ The three declaration forms to submit
The main documents submitted for year-end adjustment are the three types below (additional documents may be needed depending on your situation).
| Form name | Main content | Submitted to |
|---|---|---|
| ① Withholding Exemption Certificate for Dependants (給与所得者の扶養控除等(異動)申告書) | Information on spouse and dependant relatives (including overseas), disability deduction, etc. | Employer (submit each year) |
| ② Insurance Premium Deduction Certificate (給与所得者の保険料控除申告書) | Life insurance premium deduction, earthquake insurance deduction, small-enterprise mutual aid premium deduction (iDeCo, etc.) | Employer |
| ③ Basic Deduction / Spouse Deduction / Income Adjustment Deduction Certificate (給与所得者の基礎控除申告書兼配偶者控除等申告書兼所得金額調整控除申告書) | Estimated total annual income, spouse's income details, application for basic deduction | Employer |
Completing the forms in a foreign language
All declaration forms must be completed in Japanese. Names are generally written in Roman letters (as in your passport), but some employers may request katakana. If you are unsure, ask your employer's HR representative.
⑤ Key deductions available to foreign residents through year-end adjustment
Basic deduction (基礎控除)
A fundamental deduction available to every taxpayer. The amount decreases as total income rises (for the exact maximum and phase-out schedule, see the NTA's guidance for the relevant tax year). It is applied automatically when you submit the "Basic Deduction Declaration".
Spouse deduction and special spouse deduction
Available when a spouse who shares living expenses (whether residing in Japan or overseas, provided conditions are met) has income below a certain threshold. The deduction amount varies with your own income level. Applied via the "Basic Deduction / Spouse Deduction Declaration".
Dependant deduction (domestic relatives)
Available when a dependant relative (aged 16 or older) has income below a certain threshold. The deduction amount varies according to age and disability status.
Overseas dependants (important)
It is possible to include relatives living abroad (parents, etc.) as dependants for the dependant deduction, but the requirements were tightened from 2023 (Reiwa 5).
| Age of overseas dependant | Conditions for the deduction to apply |
|---|---|
| 16 to under 30 | Income of ¥480,000 or less (standard dependant deduction requirements met) |
| 30 to under 70 | Only if the person falls into at least one of the following: ① Currently studying abroad (enrolled in an overseas educational institution) ② Disabled ③ Receiving remittances of ¥380,000 or more per year from you |
| 70 or older | Income of ¥480,000 or less (qualifies as an elderly dependant) |
When claiming overseas dependants, you must submit "documents proving the family relationship" and "documents proving remittances" (see the NTA's prescribed document list). Foreign-language documents must be accompanied by a Japanese translation. For full details see the Overseas Dependant Deduction Guide.
Social insurance premium deduction
You may deduct social insurance premiums (national pension, national health insurance, etc.) that you pay yourself — i.e., amounts not withheld by your employer. The portion withheld directly by your employer is already known to your employer and need not be entered on the form. If you pay additional amounts out of pocket (e.g., paying the national health insurance for your family members), enter those amounts on the "Dependant Exemption Declaration".
Life insurance premium deduction and earthquake insurance premium deduction
Premiums paid for life insurance, personal annuity insurance, and long-term care insurance policies issued by Japanese insurers (up to specified limits), as well as earthquake insurance premiums, are deductible. Attach the "Deduction Certificate" sent by your insurer to the "Insurance Premium Deduction Declaration" and submit it to your employer.
Small-enterprise mutual aid premium deduction (iDeCo contributions)
If you contribute to iDeCo (Individual Defined Contribution Pension Plan), the full amount of your contributions qualifies as an income deduction (reported on the "Insurance Premium Deduction Declaration"). The tax-saving benefit is significant — if you are not yet enrolled, it is worth considering (→iDeCo Guide).
⑥ Items that cannot be handled through year-end adjustment and require a final tax return
The following deductions and filings cannot be processed through year-end adjustment and require a separate final tax return.
- Medical expense deduction: Available when total medical expenses for the year exceed a certain threshold. Filed via final tax return (→Medical Expense Deduction Guide).
- Home loan deduction (first year only): The home loan tax reduction requires a final tax return only in the first year. From the second year onward it can be applied through year-end adjustment (→Home Loan Guide for Foreigners).
- Furusato Nozei (when the one-stop scheme is not available): Donations to more than five municipalities, or people who must file a final tax return, cannot use the one-stop scheme and must claim the donation deduction via final tax return (→Furusato Nozei Guide for Foreigners).
- Crypto assets / side income exceeding ¥200,000 per year: A final tax return is required when total non-salary income exceeds ¥200,000 (→Crypto Tax Guide).
- Donation deduction (political parties, approved NPOs, etc.): Donation deductions other than Furusato Nozei are also claimed via final tax return.
- Casualty loss deduction (雑損控除): Deduction for losses due to natural disaster, theft, or embezzlement. Filed via final tax return.
⑦ Relationship between year-end adjustment and resident tax
The outcome of year-end adjustment (or your final tax return) is used to calculate your resident tax (都道府県民税 + 市区町村民税) for the following fiscal year. Specifically, the "Salary Payment Report" that your employer submits to the tax office is also sent to each municipality, which then determines each person's resident tax amount.
Resident tax is calculated on the prior year's income and paid over one year beginning in June of the following year (for those paying through salary withholding, deductions begin from the June salary of the following year). Properly reporting all deductions through year-end adjustment ensures that the income figure underlying your resident tax calculation is also correct.
⑧ Important points when leaving Japan or resigning
Leaving Japan mid-year
If you depart Japan mid-year and become a non-resident, you may need to complete procedures related to income earned up to the date of departure.
| Situation | Procedure |
|---|---|
| Resigned before departure with no new job in the same year | A final tax return is generally required (Feb–Mar of the following year). However, in some cases your employer may be able to perform year-end adjustment if you have submitted the "Dependant Exemption Declaration" (check with your employer) |
| Still employed at the same company after departure (overseas assignment, etc.) | Salary received from the date you become a non-resident is subject to 20.42% withholding as Japan-source income (not covered by year-end adjustment). The portion prior to departure is covered by normal year-end adjustment |
| Income after departure requiring a final tax return | You may need to appoint a "Tax Agent" (納税管理人) to handle filing on your behalf, or complete the filing before departure |
Resigning mid-year (before year-end)
Year-end adjustment is normally based on the December salary. If you resign mid-year and do not start a new job in the same calendar year, year-end adjustment will not be performed for you, and you must file a final tax return yourself (Feb 16 – Mar 15 of the following year).
If you file a final tax return after resigning, you may receive a refund of over-withheld tax depending on your circumstances.
Pension lump-sum withdrawal when returning home
Foreign nationals who were enrolled in Japanese pension (Employees' Pension / National Pension) and are returning to their home country may, under certain conditions, be eligible to claim a "pension lump-sum withdrawal" (脱退一時金). For the tax procedures involved, please refer to the Pension Lump-Sum Withdrawal Guide.
⑨ Frequently asked questions (FAQ)
Sources & references
- NTA「How to complete year-end adjustment (Reiwa 6 edition) ↗」
- NTA「No.1180 Dependant deduction ↗」
- NTA「No.1195 Special spouse deduction ↗」
- NTA「No.1160 Disability deduction ↗」
- NTA「No.1191 Spouse deduction ↗」
- NTA「No.1182 Eligibility requirements for dependant deduction for overseas relatives ↗」
- NTA「No.1411 Home loans eligible for the special home loan deduction ↗」
- Income Tax Act, Article 121 (conditions under which salaried employees are exempt from filing a final tax return)
※年末調整・税務の最終判断は税理士・税務署にご確認ください。控除額等は変更される場合があります。本ページにはアフィリエイトリンクが含まれる場合があります。掲載順は当サイト独自の選定です。