外国人の医療費控除ガイド【2026年・対象範囲・計算・確定申告手順】
📋 目次
医療費控除とは何か
医療費控除は、1年間（1月1日〜12月31日）に支払った医療費が一定額を超えると、超えた分が課税所得から差し引かれて所得税と住民税が安くなる制度です。会社員でも確定申告（還付申告）をすれば、条件を満たす場合に還付を受けられます。
外国人も対象になるか
結論：「日本の居住者」であれば、国籍・在留資格に関係なく医療費控除の対象です。
- 居住者：日本国内に住所があり、1年以上居住している人
- 非永住者：来日5年以内の外国人（日本国内源泉所得＋日本送金所得が対象）も控除可
- 非居住者：短期滞在ビザの観光客などは原則対象外
対象になる医療費・ならない医療費
「治療目的か」が基本判断軸。予防・美容目的は原則対象外。
✅ 対象になる（控除できる）
- 病院・クリニックの診療費・治療費
- 処方箋に基づく医薬品の購入費
- 市販薬（治療目的・風邪薬等）
- 歯科治療（虫歯・抜歯・一般的な治療）
- 出産費用（妊婦健診・分娩・入院）
- 不妊治療費（保険適用外含む）
- 通院の電車・バス代（領収書不要、記録要）
- 付添人の交通費（重病・幼児等）
- 松葉杖・補聴器（医師の指示あり）
- あんま・はり・整体（治療目的）
- 介護保険対象の在宅介護費用
❌ 対象にならない
- 健康診断・人間ドック（病気発見されなかった場合）
- 予防接種（インフルワクチン等）
- 美容整形・ホワイトニング
- サプリ・健康食品
- 眼鏡・コンタクト（治療用以外）
- 歯列矯正（美容目的）
- 自家用車のガソリン代・駐車場代
- 入院時の差額ベッド代（医師の指示なし）
- 診断書発行料
- 会社の健康保険補助で戻った分
- 出産育児一時金で補填された分
- 健康診断で異常が見つかり追加検査・治療した場合、その健康診断費も控除対象になる
- 歯列矯正でも子どもの成長発達のためと医師が判断したら対象
- レーシック手術は視力回復目的なら対象（美容目的は除外）
控除額の計算方法
計算式は以下：
(*) 所得金額200万円未満の人は「10万円」ではなく「所得金額×5%」（低所得者は閾値が低くなる）
控除上限は200万円。
💰 計算例
所得税(20%)+住民税(10%) = 30% 還付
所得税(20%)+住民税(10%) = 30% 還付
閾値 = 45万円 × 5% = 2.25万円
医療費控除額 = 12万円 − 0 − 2.25万円 = 9.75万円
セルフメディケーション税制（市販薬の特例）
通常の医療費控除と選択制で使える簡易版。市販薬（OTC医薬品）を多く買う人向け。
| 項目 | 通常の医療費控除 | セルフメディケーション税制 |
|---|---|---|
| 対象 | 病院・薬局・市販薬等すべての医療費 | 対象OTC医薬品（スイッチOTC等）のみ |
| 下限 | 10万円(または所得5%) | 12,000円 |
| 上限 | 200万円 | 88,000円 |
| 条件 | なし | 健康診断・予防接種・がん検診のいずれかを受診（健康への取組み） |
確定申告の手順
会社員は年末調整では処理されないため、自分で確定申告（還付申告）が必要。期限は翌年の2月16日〜3月15日。還付申告だけなら通年いつでも可（過去5年分まで遡れる）。
帰国時の注意点
年の途中で帰国する外国人にとっての落とし穴：
- 帰国年も対象：1月1日〜帰国日までの医療費は控除可。日本居住期間中の医療費が対象
- 非居住者になる前に申告：原則、出国前に「準確定申告」が必要。出国後は申告が大変になる
- 納税管理人を立てれば帰国後でも申告可：在日の親族・友人を納税管理人に指定すれば、翌年の通常申告期に代理で申告してもらえる
- 還付金は日本の銀行口座へ：帰国前に銀行口座を残しておく or 納税管理人の口座を使う
- その年の医療費領収書を整理
- 準確定申告 or 納税管理人選任
- 還付振込先の銀行口座を残す
- 過去5年分も遡って申告漏れがないか確認
よくある質問（FAQ）
什么是医疗费扣除
医疗费扣除是：1年内（1月1日〜12月31日）支付的医疗费超过一定额度时，超过部分从课税所得中扣除，从而减少所得税和住民税的制度。公司员工也可通过报税（还付申告），在符合条件时获得退税。
外国人也适用吗
结论：「日本居住者」无关国籍·在留资格都适用医疗费扣除。同一生计的家庭医疗费可合计申报。
- 居住者：日本有住所、居住1年以上
- 非永住者（来日5年内）也可
- 非居住者（短期签证）原则不适用
可扣除·不可扣除的医疗费
判断标准是「治疗目的」。预防·美容目的原则不可扣除。
✅ 可扣除
- 医院·诊所的诊疗·治疗费
- 处方药·市售药（治疗目的）
- 牙科治疗（蛀牙·拔牙等）
- 分娩·住院费
- 不孕治疗费
- 就诊电车·公交费
- 按摩·针灸（治疗目的）
❌ 不可扣除
- 健康诊断（未发现异常时）
- 预防接种
- 美容整形·牙齿美白
- 保健品·健康食品
- 非治疗用眼镜·隐形眼镜
- 美容目的牙列矫正
- 会社健保补助返还的部分
- 出产育儿一时金补填的部分
扣除金额计算
计算公式：扣除额 = 支付医疗费 − 保险金等补填额 − 10万日元(*)
(*) 所得未满200万日元者用「所得×5%」。上限200万日元。
自我用药税制（市售药特例）
通常医疗费扣除的简易版（二选一）。年医疗费未满10万但市售药买得多的人选这个。
- 对象：指定OTC医药品（switch OTC等）
- 下限12,000日元
- 上限88,000日元
- 条件：受过健康诊断·预防接种·癌症筛查任一
报税步骤
- 整理1年的领收书·明细
- 制作「医疗费扣除明细书」（国税庁集计表格）
- 提交确定申告（e-Tax或税务署）
- 约3周〜2个月还付到银行
回国时的注意
- 1月1日〜回国日的医疗费可扣除
- 出国前需「准确定申告」或选「纳税管理人」
- 还付金到日本银行账户，账户需保留
- 过去5年内未申告的也可补申告
Khấu trừ chi phí y tế là gì
Là chế độ: chi phí y tế trong 1 năm (1/1–31/12) vượt một mức nhất định thì phần vượt được trừ khỏi thu nhập chịu thuế, giảm thuế thu nhập + thuế cư trú. Nhân viên công ty cũng có thể nhận hoàn thuế qua khai thuế nếu đáp ứng điều kiện.
Người nước ngoài có được áp dụng
Có. Người cư trú tại Nhật (có địa chỉ, ở từ 1 năm trở lên) đều được áp dụng. Chi phí của gia đình cùng kinh tế cũng được cộng vào.
Chi phí được/không được khấu trừ
✅ Được khấu trừ
- Khám và điều trị tại bệnh viện
- Thuốc kê đơn và thuốc OTC (mục đích điều trị)
- Khám và điều trị răng (sâu răng, nhổ răng)
- Sinh con (khám thai, sinh, nằm viện)
- Điều trị vô sinh
- Tiền tàu xe đi khám
❌ Không được khấu trừ
- Khám sức khỏe định kỳ (nếu không phát hiện bệnh)
- Tiêm phòng
- Phẫu thuật thẩm mỹ, làm trắng răng
- Thực phẩm chức năng
- Kính cận thường
- Phần được bảo hiểm bù trừ
Cách tính khoản khấu trừ
Khấu trừ = Chi phí − Tiền bảo hiểm bù − 100.000 yên (hoặc 5% thu nhập nếu thu nhập dưới 2 triệu yên). Tối đa 2 triệu yên.
Self-Medication (đặc lệ thuốc OTC)
Phiên bản đơn giản hơn (chọn 1 trong 2). Phù hợp người mua nhiều thuốc OTC:
- Đối tượng: thuốc OTC chỉ định
- Mức tối thiểu: 12.000 yên
- Mức tối đa: 88.000 yên
- Điều kiện: Đã khám sức khỏe / tiêm phòng / tầm soát ung thư
Các bước khai thuế
- Thu thập biên lai 1 năm
- Lập bảng kê khấu trừ chi phí y tế
- Nộp qua e-Tax hoặc sở thuế
- 3 tuần đến 2 tháng để nhận tiền hoàn
Lưu ý khi về nước
- Chi phí từ 1/1 đến ngày về vẫn được khấu trừ
- Trước khi xuất cảnh cần "khai thuế chuẩn" hoặc chỉ định "Người quản lý nộp thuế"
- Tiền hoàn về tài khoản ngân hàng Nhật — cần giữ tài khoản
- Có thể khai bổ sung 5 năm về trước
What is the Medical Expense Deduction?
A scheme where medical expenses paid in a calendar year that exceed a threshold can be deducted from taxable income, reducing your income tax and resident tax. Employees may receive a refund by filing a tax return if they meet the requirements.
Are Foreigners Eligible?
Yes. Any Japan tax resident (with Japanese address, living 1+ year) qualifies. Medical expenses of household members (under same economic unit) can be combined into one claim.
Deductible vs Non-Deductible
✅ Deductible
- Hospital/clinic visits, treatment fees
- Prescription and OTC drugs (for treatment)
- Dental treatment (cavities, extraction)
- Childbirth (prenatal checks, delivery, hospital stay)
- Fertility treatment
- Public transport to hospital
- Massage, acupuncture (for treatment)
❌ Not Deductible
- Annual health checkups (if no illness found)
- Vaccinations
- Cosmetic surgery, teeth whitening
- Supplements, health foods
- Regular eyeglasses/contacts
- Cosmetic orthodontics
- Amounts reimbursed by insurance
- Childbirth lump-sum subsidy portion
How to Calculate the Deduction
Deduction = Medical expenses − Insurance reimbursements − ¥100,000 (or 5% of income, whichever is lower, for incomes under ¥2M). Cap is ¥2M.
Self-Medication Tax (OTC Special)
An alternative simpler scheme (choose one of the two). Best for those who buy lots of OTC medicine:
- Target: designated OTC drugs (switch OTC etc.)
- Minimum: ¥12,000
- Maximum: ¥88,000
- Requirement: Had a health checkup, vaccination, or cancer screening that year
Filing Steps
- Collect 1 year of receipts and statements
- Prepare the "Medical Expense Deduction Statement"
- File via e-Tax (requires My Number Card) or at tax office
- Refund arrives in your bank account in 3 weeks–2 months
Notes When Leaving Japan
- Medical expenses from Jan 1 to your departure date are still deductible
- Before departure, file a "quasi-final return" OR appoint a Tax Manager
- Refund goes to a Japanese bank account — keep it open
- You can also retroactively claim for the past 5 years